Mifuko ya pensheni ya hifadhi ya jamii na ushirikishwaji wa wadau

Baadhi ya wanachama na wadau wengine wa sekta ya hifadhi ya jamii walioshiriki mkutano wa mkutano mkuu wa mwaka wa wanachama na wadau

Mojawapo ya wajibu wa mifuko ya pensheni ya hifadhi ya jamii ni kuhakikisha ya kuwa inawashirikisha wadau wake wote wakuu hasa waajiri, wanachama na familia zao pamoja na serikali ambaye ndiye mdhamini wa mifuko ambapo makundi haya matatu ndiyo yanaunda kitu kinachoitwa utatu.
 

Wananchi lazima wajue na watambue kuwa wawekezaji wa mifuko hii ni waajiri na wafanyakazi hasa pale wanapojiandikisha na kuwa wanachama wachangiaji kwa kukatwa asilimia fulani kutoka katika mishahara yao na mwajiri na yeye kuchangia kiasi hicho hicho au zaidi kwa ajili ya mfanyakazi wake kwa makubaliano ya mkataba wa kupata huduma mbalimbali za muda mfupi na za muda mrefu kutoka mifuko ya hifadhi ya jamii. 

Hivyo uwakilishi wao lazima uwemo ndani ya utawala wa mifuko hii mara kwa mara kwa vitendo. Vile vile inatambulika ya kuwa hata serikali ina kazi kubwa juu ya mifuko hii ya hifadhi ya jamii  hasa zaidi kwa kuangalia na kusimamia kiwango cha kinga juu ya majanga wanayokumbana nayo jamii yetu hapa nchini pamoja na kuangalia mchango wa mifuko hii kwa upande wa uchumi wa nchi yetu  na serikali kama mdhamini mkuu wa mifuko hii. Serikali kuwa mdhamini hii ina maana ya kuwa mfuko wowote ukifirisika serikali ndiyo itayowajibika kuwalipa wanachama wa mfuko huo michango na pensheni zao na madeni mengineyo bila kuteteleka. 

Hapa mara nyingi kinachoshindikana ni utekelezaji kwa vitendo ingawa utaratibu na kanuni zote za uhusiano wa utatu uliopo kati ya mwajiri, mfanyakazi na serikali na jinsi ya kuwashirikisha umewekwa. Huenda ugumu unaokuja ni jinsi ya kupata taasisi na au mtu sahihi ambaye anaweza kuwa mwakilishi wa kutosha wa wachangiaji, wategemezi pamoja na wadau wengine wa mifuko. 

Mfuko wa hifadhi ya jamii unaweza kuwa na wanachama wengi na kukawa na taasisi nyingi zinazowakilisha waajiri na wafanyakazi wakati baadhi ya wanachama wengine wakawa hawana mtu yeyote wa kuwakilisha mambo yao. Lakini kwa upande mwingine mfuko unaweza kuwa na wigo mdogo wa wanachama na idadi kubwa ya wanachama hao hao wakawa na uelewo mdogo wa dhana ya hifadhi ya jamii pamoja na kutojua hata utawala wa vitendo wa mfuko na wakawa hata umoja wao wa wafanyakazi kuwa mdogo kiasi cha kwamba ukawa hata uwakilishi wao kutokuwa na nguvu yeyote . 

Hivyo kuna haja ya kuangalia hata mgawanyo wa majukumu kati ya serikali na bodi, mgawanyo wa majukumu kati ya bodi na wawakilishi  na mwisho mgawayo wa majukumu kati ya bodi na mkurugenzi mkuu. Hii mara nyingi mambo mengi yanakuja kuingiliwa na hali ya kiasi iliyopo nchini. Kwa sababu unakuta mkurungezi mkuu wa mfuko wa pensheni ya hifadhi ya jamii anateuliwa na rais wa nchi.  

Na kwa upande mwingine wajumbe wa bodi kuchanguliwa wa wizara mama, mfano mfuko wa pensheni wa (PSPF), mfuko wa mafao ya kustaafu (GEPF) na mfuko wa pensheni wa (PPF) yote ipo chini ya wizara ya fedha, Mfuko wa taifa wa hifadhi ya jamii (NSSF) wenyewe upo chini ya wizara ya kazi na ajira, wakati Mfuko wa pensheni wa (LAPF) wizara ya serikali za mitaa, wakati mfuko wa taifa wa bima ya afya (NHIF) wenyewe upo chini ya wizara ya afya. wizara, ingawa kwa sasa mifuko yote inasimamiwa na mamlaka ya usimamizi na udhibiti wa sekta ya hifadhi ya jamii (SSRA). 

Mamlaka ya usimamizi na udhibiti wa sekta ya hifadhi ya jamii iliundwa kwa sheria Na 8 ya hifadhi ya jamii ya mwaka 2008 kwa lengo la kusimamia na kudhibiti sekta ya hifadhi ya jamii kwa manufaa ya wanachama na kwa taifa kwa ujumla. Mamlaka ilianza kazi rasmi mwaka 2010.

Kwa hiyo wawakilishi wote wa bodi mara nyingi idadi yao kubwa  ya wawakilishi wanatoka serikalini, na mara nyingi katiba za mifuko zinaeleza wazi sifa za hao wajumbe wa bodi au bodi ya wadhamini ambazo hata kidogo hazifuatwi badala yake kuchaguliwa kwa kujuana na matokeo yake anaishia kumsikiliza mkurugenzi mkuu bila kuhoji chochote kwa muda wote wa miaka mitatu na mwaka wa mwisho wa mkataba huenda ndipo anapoweza kuanza kuelewa baadhi za taarifa za mahesabu lakini mwanzoni anaishia kuitikia kwa sababu ya kutokuwa na upewa wa kutosha juu ya mambo ya hifadhi ya jamii. 

Kwa hiyo mzigo wote wa mifuko ya hifadhi ya jamii unabaki kuwa chini ya serikali yenyewe kwa sababu utawala na usimamizi wote wa mifuko hii upo chini ya usimamizi na uthibiti wa chombo cha serikali hivyo hata kesho mfuko wowote ukafilisika atayebeba mzigo wa kulipa mafao au pensheni  na na madeni itakuwa serikali yenyewe kama mdhamini wa mifuko yote hapa nchini lakini unaweza kuleta madhara makubwa kwa taifa kwa sababu bajeti yote ya maendeleo ya kuboresha elimu, afya, maji na mikakati yote ya kupunguza umasikini itakuwa imeingiliwa kwa kupunguza huduma hizo kwa sababu ya kutofuata utaratibu wa uendeshaji wa mifuko.